थोड मनातलं

शब्द फक्त अर्थ सांगण्यासाठी नसतात; जीवनातील मूल्ये समजून घेण्यासाठी संवादाची, नात्यांसाठी विश्वासाची आणि घरातील सुखासाठी प्रेमाची गरज असते. समाजात आपली ओळख निर्माण करण्यासाठी केवळ नाव नाही, तर कर्तृत्व आवश्यक आहे. जीवनात प्रगती साधण्यासाठी साधना, सुख मिळवण्यासाठी समाधान आणि लोकांच्या आठवणीत राहण्यासाठी अंतर्मुख योगदान महत्त्वाचे ठरते. शब्दांपलीकडे समजायला 'संवाद' लागतो, 

नाती टिकवायला निखळ 'विश्वास' लागतो, 

घर सजवायला फक्त वस्तू नाही, 'प्रेम' लागते, 

आणि ओळख निर्माण करायला नाव नाही, 

'कर्तृत्व' लागते.

सुखाचा शोध घ्यायला 'समाधान' लागते, 

प्रगती पथावर चालायला 'साधना' लागते, 

जगावे तर असे की लोक आठवण काढतील, 

त्यासाठी श्वास नाही, लोकांच्या मनात

 'जागा' लागते.

निष्कर्ष

हा विचार आपल्याला शिकवतो की जीवनातील खरी मूल्ये शब्दांपेक्षा अधिक गहन आहेत. संवाद, विश्वास, प्रेम, कर्तृत्व, समाधान, साधना आणि लोकांच्या मनात जागा निर्माण करणे हे जीवन यशस्वी व अर्थपूर्ण बनवतात. या तत्वांवर आधारित आयुष्य जगल्यास आपल्याला खरी ओळख मिळते आणि लोकांच्या हृदयात आपली उपस्थिती कायम राहते.

२४ डिसेंबर २०२५ प्रश्नोत्तरे

 " ज" अक्षराने सुरू होणारे शब्द 

प्रस्तावना

अक्षरानिहाय शब्द शिकणे ही भाषा विकासाची आणि ज्ञानवर्धनाची प्रभावी पद्धत आहे. “ज” अक्षराने सुरू होणारे शब्द विद्यार्थ्यांना इतिहास, भूगोल, विज्ञान, समाजशास्त्र, नैसर्गिक घटना आणि दैनंदिन जीवनाशी संबंधित माहिती देतात. प्रस्तुत प्रश्नसंचात जन गण मन, जांभूळ, जहाज, जादूगार, ज्वालामुखी, जंतू, जनगणना, जिजाबाई, जिज्ञासा आणि जामीन अशा विविध क्षेत्रांतील शब्दांचा समावेश केला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढते आणि निरीक्षणशक्ती सुधारते.

१.भारताचे 'राष्ट्रगीत' कोणते आहे?

जन गण मन

२.जांभळ्या रंगाचे आणि उन्हाळ्यात मिळणारे लहान फळ कोणते?

 जांभूळ

३.समुद्रात प्रवासासाठी वापरल्या जाणाऱ्या मोठ्या बोटीला काय म्हणतात?

जहाज 

४.जादूचे प्रयोग करून दाखवणाऱ्या माणसाला काय म्हणतात?

 जादूगार

५.पृथ्वीच्या पोटातून तप्त लाव्हारस बाहेर फेकणाऱ्या पर्वताला काय म्हणतात?

ज्वालामुखी 

६.जे सजीव डोळ्यांना दिसत नाहीत, पण रोगास कारणीभूत ठरतात, त्यांना काय म्हणतात? 

जंतू

७.देशातील लोकांची मोजणी करण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात? (जी दर १० वर्षांनी होते)

 जनगणना 

८.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आईचे नाव काय होते?

 जिजाबाई (किंवा जिजामाता)

९.एखाद्या गोष्टीबद्दल जाणून घेण्याची तीव्र इच्छा म्हणजे काय?

 जिज्ञासा (Curiosity)

१०.न्यायालयात आरोपीला सोडवण्यासाठी जी रक्कम किंवा हमी दिली जाते, त्याला काय म्हणतात?

जामीन

निष्कर्ष

या प्रश्नसंचाद्वारे विद्यार्थ्यांना “ज” अक्षराने सुरू होणाऱ्या विविध शब्दांची ओळख सहज झाली. इतिहास, समाज, विज्ञान, नैसर्गिक घटना आणि दैनंदिन जीवनाशी संबंधित माहिती मिळाल्यामुळे त्यांचे ज्ञान अधिक व्यापक झाले. अशा अक्षरनिहाय प्रश्नमंजुषा भाषा शिक्षण अधिक रंजक, उपयुक्त आणि प्रभावी बनवतात तसेच विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास आणि शब्दसंपत्ती वाढवतात.

✍🏻 वसुधा इंगळे.

"ज" अक्षराने सुरू होणारे शब्द (२४ डिसेंबर)

अचूक उत्तर देणारे:

१.प्रगती धनवटे

२. वर्षा घेटे 

३.आरती सोनवणे 

४. इंद्रजीत मोरे

५.प्रिया मोरे

६.स्वप्नाली राऊळ

७.कविता पाटील

८.सविता चौगुले 

९.निकिता गावडे

१०.शारदा सासणे 

११.स्वाती रंधे

१२.हर्षाली चव्हाण 

१३.संगीता शिंदे

१४.स्नेहल दुर्गे 

२३ डिसेंबर २०२५ प्रश्नोत्तरे

 "प" अक्षराने सुरू होणारे शब्द 

प्रस्तावना

अक्षरानिहाय शब्द शिकणे ही भाषा आणि ज्ञानवर्धनाची एक प्रभावी पद्धत आहे. “प” अक्षराने सुरू होणारे शब्द विद्यार्थ्यांना इतिहास, भूगोल, विज्ञान, जीवनशैली, अन्नपदार्थ आणि निसर्गाशी संबंधित माहिती देतात. प्रस्तुत प्रश्नसंचात पंडित जवाहरलाल नेहरू, पतंग, पाकिस्तान, पॅराशूट, पेरू, पोहे, पेशवा, प्रतापगड, पोट आणि पारिजात अशा विविध क्षेत्रांतील शब्दांचा समावेश केला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढते, निरीक्षणशक्ती सुधारते आणि ज्ञानसंपदा अधिक समृद्ध होते.

१.भारताचे पहिले पंतप्रधान कोण होते?

पंडित जवाहरलाल नेहरू.

२.मकर संक्रांतीच्या दिवशी आकाशात रंगीबेरंगी काय उडवले जाते?

पतंग.

३.भारताच्या शेजारील देश जो १९४७ मध्ये वेगळा झाला?

पाकिस्तान.

४.विमानातून खाली उडी मारताना सुरक्षित उतरण्यासाठी कशाचा वापर केला जातो?

पॅराशूट

५.दक्षिण अमेरिकेतील एक देश ज्याचे नाव एका फळासारखे वाटते?

पेरू (Peru).

६.महाराष्ट्राचा अत्यंत लोकप्रिय नाश्ता कोणता?

पोहे.

७.मराठा साम्राज्याच्या प्रशासनातील पंतप्रधान पदाला काय म्हणत?

पेशवा 

८.अफजलखानाचा पराभव कोणत्या किल्ल्यावर झाला?

 प्रतापगड

९.अन्नाचे पचन शरीराच्या कोणत्या भागात होते?

पोट.

१०.रात्री उमलणारे आणि सूर्योदयापूर्वी जमिनीवर सडा पडणारे अत्यंत सुगंधी फूल कोणते?

पारिजात

निष्कर्ष

या प्रश्नसंचाद्वारे विद्यार्थ्यांना “प” अक्षराने सुरू होणाऱ्या विविध शब्दांची ओळख सहज झाली. इतिहास, भूगोल, अन्नपदार्थ, शारीरिक ज्ञान व नैसर्गिक घटक यांविषयीची माहिती मिळाल्यामुळे त्यांचे ज्ञान अधिक व्यापक झाले. अशा अक्षरनिहाय प्रश्नमंजुषा भाषा शिक्षण अधिक रंजक, उपयुक्त आणि प्रभावी बनवतात तसेच विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास आणि शब्दसंपत्ती वाढवतात.

✍🏻वसुधा इंगळे 

"प" अक्षराने सुरू होणारे शब्द ( २३डिसेंबर)

अचूक उत्तर देणारे:

१.इंद्रजित मोरे 

२.स्वप्नाली राऊळ 

३.वर्षा घेटे 

४.निकिता गावडे 

५.आरती सोनवणे 

६.कविता पाटील 

७.सविता चौगुले 

८.स्वाती रंधे 

९.राजेश्री भोसले 

१०.स्वाती पाटेकर

११.शारदा सासणे 

१२.हर्षाली चव्हाण 

१३.संगीता शिंदे 

१४.प्रगती धनवटे 

१५.स्नेहल दुर्गे

१६.शीतल जावळे

१७.विधी नागवेकर

२२ डिसेंबर २०२५ प्रश्नोत्तरे

 " र" अक्षराने सुरू होणारे शब्द 

प्रस्तावना

अक्षरानिहाय शब्द शिकणे ही विद्यार्थ्यांच्या भाषाशिक्षणासाठी आणि ज्ञानवर्धनासाठी एक प्रभावी पद्धत आहे. “र” अक्षराने सुरू होणारे शब्द विद्यार्थ्यांना विज्ञान, इतिहास, सुरक्षा, युद्धसाहित्य, खाद्यपदार्थ आणि निसर्गाशी संबंधित माहिती देतात. प्रस्तुत प्रश्नसंचात रॉकेट, रातराणी, रणांगण गाडा, रक्षक, रपेट, रणनीती, रणांगण, रणशिंग, राष्ट्रपती आणि रसगुल्ला/रसमलाई अशा विविध क्षेत्रांतील शब्दांचा समावेश केला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढते, निरीक्षणशक्ती विकसित होते आणि ज्ञानसंपदा अधिक समृद्ध होते.

१.जमिनीवरून धूर सोडून आकाशात वेगाने जातो, मला पंख नसतात तरी मी ताऱ्यांकडे धाव घेतो, सांगा मी कोण?

 रॉकेट

२."दिवसा मी शांत असते, पण सूर्य मावळताच माझा सुगंध सर्वत्र पसरतो," सांगा मी कोण?

 रातराणी.

३.युद्धभूमीवर शत्रूच्या तोफगोळ्यांपासून सैनिकांचे संरक्षण करणारे आणि वेगाने धावणारे चिलखती वाहन कोणते?

 रणांगण गाडा 

४.देशाच्या सीमांचे शत्रूपासून संरक्षण करणाऱ्या वीरांना आपण सन्मानाने काय म्हणतो?

 रक्षक (देशरक्षक).

५.सीमेवर शत्रूच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी सैनिकांद्वारे केल्या जाणाऱ्या गस्तीला काय म्हणतात?

 रपेट

६.शत्रूने केलेल्या हल्ल्याचा प्रतिकार करण्यासाठी सैन्याने आखलेल्या योजनेला काय म्हणतात?

रणनीती

७.युद्धाच्या मैदानाला मराठीत काय म्हटले जाते?

रणांगण.

८.युद्धाच्या मैदानात सैनिकांचा उत्साह वाढवण्यासाठी जे संगीत किंवा वाद्य वाजवले जाते, त्याला काय म्हणतात?

रणशिंग.

९.भारतीय सैन्याच्या तिन्ही दलांचा (Army, Navy, Airforce) सर्वोच्च प्रमुख कोण असतो? (ज्याला आपण देशाचे प्रथम नागरिकही म्हणतो)

 राष्ट्रपती.

१०.दूध फाटल्यानंतर त्यापासून बनवलेली पांढरी शुभ्र मिठाई कोणती?

 रसगुल्ला किंवा रसमलाई.

निष्कर्ष

या प्रश्नसंचाद्वारे विद्यार्थ्यांना “र” अक्षराने सुरू होणाऱ्या विविध शब्दांची ओळख सहज झाली. विज्ञान, सुरक्षा, युद्धसाहित्य, राष्ट्रीय प्रतिष्ठा आणि खाद्यपदार्थ यांविषयीची माहिती मिळाल्यामुळे त्यांचे ज्ञान अधिक व्यापक झाले. अशा अक्षरनिहाय प्रश्नमंजुषा भाषा शिक्षण अधिक रंजक, उपयुक्त आणि प्रभावी बनवतात तसेच विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास आणि शब्दसंपत्ती वाढवतात.

✍🏻वसुधा इंगळे.

"र" अक्षराने सुरू होणारे शब्द  ( २२ डिसेंबर)

१.स्वाती रंधे 

२.आरती सोनवणे 

३.स्वप्नाली राऊळ 

४.कविता पाटील

५.हर्षाली चव्हाण 

६.प्रगती धनवटे 

७.निकिता गावडे 

८.शारदा सासणे 

९.वर्षा घेटे 

१०.सविता चौगुले

११.संगीता शिंदे 

१२.इंद्रजित मोरे 

१३.शीतल जावळे

२१ डिसेंबर २०२५ प्रश्नोत्तरे

 "ख" अक्षराने सुरू होणारे शब्द

प्रस्तावना

अक्षरानिहाय शब्द शिकणे हे विद्यार्थ्यांच्या भाषाशिक्षणासाठी आणि ज्ञानवर्धनासाठी प्रभावी पद्धत आहे. “ख” अक्षराने सुरू होणारे शब्द विद्यार्थ्यांना अन्नपदार्थ, नैसर्गिक संसाधने, इतिहास, प्राणी आणि घरगुती वस्तू यांविषयी माहिती देतात. प्रस्तुत प्रश्नसंचात खवा, खग, खलबत, खनिज, खरवस, खलिता, खसखस/खोबर, खडक, खलबत्ता आणि खेकडा अशा विविध क्षेत्रांतील शब्दांचा समावेश केला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढते, निरीक्षणशक्ती सुधारते आणि ज्ञानसंपदा अधिक समृद्ध होते

१.दुधापासून तयार होणारा पदार्थ जो मिठाईत वापरतात?

खवा

२. आकाशाचा समानार्थी शब्द काय?

खग 

3.पूर्वी च्या काळी राजे महाराजे गुप्त चर्चा करायचे त्याला काय म्हणत?

खलबत

४. जमिनीतून खोदून काढलेला उपयुक्त पदार्थ?

 खनिज

५. गाय किंवा म्हशी च्या चिकापासून बनविलेला पदार्थ कोणता?

खरवस

६. जुन्या काळात राजांच्या पत्राला काय म्हणत?

खलिता

७.जेवणाची चव वाढवणारे आणि मसाल्यात वापरले जाणारे?

 खसखस, खोबर

८.मोठ मोठ्या दगडांना काय म्हणतात?

खडक

९.मसाला ठेचण्यासाठी घरात वापरली जाणारी एक वस्तू?

खलबत्ता

१०."पाण्यात आणि जमिनीवर अशा दोन्ही ठिकाणी राहणारा, कडक कवच असलेला आणि तिरपी चाल चालणारा प्राणी कोणता?"

 खेकडा

निष्कर्ष

या प्रश्नसंचाद्वारे विद्यार्थ्यांना “ख” अक्षराने सुरू होणाऱ्या विविध शब्दांची ओळख सहज झाली. अन्नपदार्थ, नैसर्गिक संसाधने, प्राणी आणि घरगुती उपयोग यांविषयीची माहिती मिळाल्यामुळे त्यांचे ज्ञान अधिक व्यापक झाले. अशा अक्षरनिहाय प्रश्नमंजुषा भाषा शिक्षण अधिक रंजक, उपयुक्त आणि प्रभावी बनवतात तसेच विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास आणि शब्दसंपत्ती वाढवतात.

✍🏻वसुधा इंगळे 

"ख" अक्षराने सुरू होणारे शब्द ( २१ डिसेंबर)

अचूक उत्तर देणारे:

१.वर्षा घेटे 

२.इंद्रजित मोरे

३.राजेश्री भोसले 

४.प्रगती धनवटे

५.आरती सोनवणे

६.शारदा सासणे 

७.स्वाती रंधे

८.संगीता शिंदे

९.स्वप्नाली राऊळ 

१०.हर्षाली चव्हाण 

११.सविता

१२.निकिता गावडे