Thursday, January 1, 2026

सावित्रीबाई फुले व महात्मा ज्योतिबा फुले – संयुक्त कार्य

 सावित्रीबाई फुले व महात्मा ज्योतिबा फुले – संयुक्त कार्य प्रश्नमंजुषा 


प्रस्तावना

आजच्या प्रश्नमंजुषेत आपण क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले आणि महात्मा ज्योतिबा फुले यांनी एकत्रितपणे समाजसुधारणेसाठी केलेल्या ऐतिहासिक कार्यावर आधारित महत्त्वाचे प्रश्न पाहणार आहोत. त्यांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे भारतीय समाजात शिक्षण व समानतेची नवी दिशा मिळाली. आज त्याचे कार्य आजच्या नवीन पिढीला माहित असायला हवे, त्याचा त्याग, परिश्रम, आणि जिद्द ह्या सगळ्या गोष्टी या प्रश्नमंजुषा च्या माध्यमातून आपण माहितबकरून घेऊ.

🟢 प्रश्नमंजुषा : सावित्रीबाई व ज्योतिबा फुले





1️⃣ सावित्रीबाई फुले व महात्मा ज्योतिबा फुले यांचे विवाह कधी झाले?

उत्तर: इ.स. 1840


2️⃣ दोघांनी मिळून समाजसुधारणेचे प्रमुख कार्य कोणत्या क्षेत्रात केले?

उत्तर: शिक्षण आणि सामाजिक सुधारणा


3️⃣ मुलींची पहिली शाळा सुरू करताना ज्योतिबा फुले यांची भूमिका काय होती?

उत्तर: शाळेची स्थापना व मार्गदर्शन

👉 माहिती: सावित्रीबाई त्या शाळेतील शिक्षिका होत्या.


4️⃣ सावित्रीबाई व ज्योतिबा फुले यांनी कोणत्या समाजघटकासाठी विशेष कार्य केले?

उत्तर: स्त्रिया आणि दलित समाज


5️⃣ दोघांनी मिळून कोणत्या चुकीच्या प्रथांविरोधात लढा दिला?

उत्तर: जातिभेद, स्त्रीदमन, अंधश्रद्धा


6️⃣ समाजातील अन्याय दूर करण्यासाठी त्यांनी कोणते साधन प्रभावीपणे वापरले?

उत्तर: शिक्षण

👉 माहिती: शिक्षण हाच समाजपरिवर्तनाचा मार्ग आहे, असा त्यांचा विश्वास होता.


7️⃣ विधवा महिलांसाठी सावित्रीबाई व ज्योतिबा फुले यांनी काय कार्य केले?

उत्तर: त्यांना आधार व संरक्षण देण्याचे कार्य


8️⃣ दोघांच्या संयुक्त कार्यामुळे समाजात कोणता बदल दिसून आला?

उत्तर: शिक्षणाबाबत जागरूकता वाढली


9️⃣ सावित्रीबाई व ज्योतिबा फुले यांचे कार्य आजही कशासाठी प्रेरणादायी आहे?

उत्तर: समानता व सामाजिक न्यायासाठी


🔟 “शिक्षण हे समाजपरिवर्तनाचे साधन आहे” हा विचार कोणी प्रत्यक्ष कृतीत आणला?

उत्तर: सावित्रीबाई फुले व महात्मा ज्योतिबा फुले

निष्कर्ष

सावित्रीबाई फुले आणि महात्मा ज्योतिबा फुले यांचे संयुक्त कार्य हे केवळ इतिहासातील घटना नसून आजच्या समाजासाठीही मार्गदर्शक आहे. शिक्षण, समानता आणि मानवतेचे मूल्य त्यांनी आपल्या कृतीतून समाजासमोर ठेवले.


✍🏻वसुधा इंगळे.

३१ डिसेंबर २०२५ प्रश्नोत्तरे

 "च" अक्षराने सुरू होणारे शब्द


प्रस्तावना

भाषा शिकताना अक्षरओळख आणि शब्दसंपत्ती वाढवणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. अक्षरानुसार शब्दांची ओळख करून देणाऱ्या प्रश्नमंजुषा विद्यार्थ्यांसाठी उपयुक्त ठरतात. प्रस्तुत प्रश्नसंचामध्ये “च” या अक्षराने सुरू होणारे दैनंदिन जीवनातील, भौगोलिक, वैज्ञानिक तसेच अन्नपदार्थांशी संबंधित शब्दांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढते तसेच त्यांची निरीक्षणशक्ती आणि विचारक्षमता विकसित होते.


१.आंबट चवीचे फळ कोणते, ज्याचा वापर आमटीत व चटणीत होतो?

चिंच


२.आशिया खंडातील सर्वात मोठ्या लोकसंख्येचा देश कोणता?

चीन


३.लोखंडाकडे वस्तू ओढण्याचा गुणधर्म असलेली वस्तू कोणती?

चुंबक


४.जेवण वाढण्यासाठी किंवा ढवळण्यासाठी वापरले जाणारे साधन काय?

 चमचा


५.दार उघडण्यासाठी किंवा बंद करण्यासाठी वापरली जाणारी वस्तू कोणती?

चावी


६.तिखट व मसालेदार चव असलेल्या पदार्थाला काय म्हणतात?

चमचमीत, चविष्ट 


७.गरम भांडे पकडण्यासाठी स्वयंपाकघरात वापरले जाणारे साधन काय?

चिमटा


८.सकाळी किंवा संध्याकाळी दूध व चहापत्तीपासून तयार केलेले पेय कोणते?

चहा


९.तामिळनाडू राज्याची राजधानी कोणती आहे?

चेन्नई


१०.पुरणपोळी करताना कोणत्या डाळीचा वापर केला जातो?

चणाडाळ


निष्कर्ष

या प्रश्नसंचातून विद्यार्थ्यांना “च” अक्षराने सुरू होणाऱ्या विविध शब्दांची ओळख झाली. फळे, देश, वस्तू, स्वयंपाकघरातील साधने आणि खाद्यपदार्थ यांविषयीची माहिती सहजपणे मिळाली. अशा प्रकारच्या अक्षरनिहाय प्रश्नमंजुषा भाषा शिक्षण अधिक रंजक व प्रभावी बनवतात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचा भाषेवरील आत्मविश्वास वाढतो आणि त्यांची मराठी भाषेची गोडी अधिक दृढ होते.

✍🏻वसुधा इंगळे.





 "च" अक्षराने सुरू होणारे शब्द (३१ डिसेंबर)

अचूक उत्तर देणारे:

१.वर्षा घेटे 

२.हर्षाली चव्हाण 

३.स्वाती रंधे 

४.स्वाती पाटेकर

५.आरती सोनावणे 

६.राजेश्री भोसले 

७.सविता चौगुले 

८.संगीता शिंदे 

९.निकिता गावडे 

१०.विधी नागवेकर 

११.स्नेहल दुर्गे 

१२.प्रिया महाडिक 

१३.स्वप्नाली राऊळ

१४. शारदा सासणे 

Tuesday, December 30, 2025

३० डिसेंबर २०२५ प्रश्नोत्तरे

 " ब" अक्षराने सुरू होणारे शब्द


प्रस्तावना

अक्षरानुसार शब्द ओळखणे आणि त्यांचा उपयोग समजणे ही भाषेतील महत्त्वाची कौशल्ये आहेत. “ब” अक्षराने सुरू होणारे शब्द विद्यार्थ्यांना भौगोलिक, ऐतिहासिक, आर्थिक आणि दैनंदिन जीवनाशी संबंधित माहिती सहज शिकवतात. प्रस्तुत प्रश्नसंचात बेट, बहिर्जी, बचत, बक्षीस, बुरूज अशा विविध क्षेत्रांशी संबंधित शब्दांचा समावेश केला आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढते आणि त्यांच्या निरीक्षणशक्तीला चालना मिळते.


१.जमिनीचा असा भाग जो चारही बाजूंनी पाण्याने वेढलेला असतो?

बेट (Island)



२.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गुप्तहेर खात्याचे प्रमुख कोण होते?

बहिर्जी (बहिर्जी नाईक).



३.एखाद्या देशाने दुसऱ्या देशाच्या व्यापारावर किंवा व्यवहारावर घातलेली बंदी?

बहिष्कार 



५.जुन्या काळी किल्ल्याच्या भिंतीवर बांधलेला तो भाग जिथून शत्रूवर तोफा डागल्या जात?

 बुरूज 



६.शाळेत एखाद्या स्पर्धेत प्रथम क्रमांक आल्यावर जे गौरव म्हणून दिले जाते, त्याला काय म्हणतात?

बक्षीस



७.भविष्यातील गरजांसाठी आपण जे पैसे खर्च न करता बाजूला साठवून ठेवतो, त्याला काय म्हणतात?

बचत



८.चहा पिताना कप गरम लागू नये म्हणून कपाच्या खाली काय ठेवले जाते?

बशी


९.आपण आपले पैसे सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि आर्थिक व्यवहार करण्यासाठी कोणत्या ठिकाणी जातो?

बँक



१०.स्वयंपाकघरात लोणचे, साखर किंवा इतर वस्तू साठवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या काचेच्या किंवा प्लास्टिकच्या पात्राला काय म्हणतात?

बरणी



१०.लहान मुलांना खेळायला आवडणारी गोल वस्तू?

बॉल 


निष्कर्ष

या प्रश्नसंचामुळे विद्यार्थ्यांना “ब” अक्षराने सुरू होणाऱ्या विविध शब्दांची ओळख झाली. इतिहास, आर्थिक व्यवहार, स्वयंपाकघरातील वस्तू आणि भूगोल याबाबतची माहिती सहजपणे मिळाली. अशा प्रकारच्या अक्षरनिहाय प्रश्नमंजुषा भाषेचा अभ्यास अधिक रंजक व उपयुक्त बनवतात, तसेच विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास व शब्दसंपत्ती यांचा विकास करतात.

✍🏻वसुधा इंगळे.




" ब" अक्षराने सुरू होणारे शब्द (३०डिसेंबर)

अचूक उत्तर देणारे 

१.सागर जाधव

२.स्वाती रंधे 

३.स्वाती पाटेकर 

४.तनुश्री बोदडे 

५.निकिता गावडे 

६.राजेश्री भोसले 

७.सविता चौगुले 

८.संगीता शिंदे 

९.शारदा सासणे 

१०.प्रिया महाडिक 

११.हर्षाली चव्हाण

डिसेंबर

 डिसेंबर


प्रस्तावना

डिसेंबर हा वर्षाचा शेवटचा महिना असून तो फक्त काळाचा मापक नाही, तर विचार करण्याची आणि आत्मपरीक्षण करण्याची संधी देखील आहे. हा महिना आपल्याला वर्षभर घडलेल्या घटनांकडे, मिळालेल्या अनुभवांकडे व आपल्या चुका आणि यशांकडे मागे वळून पाहायला लावतो. त्यातून आपल्याला शिकण्याची संधी मिळते आणि आपण आपले ध्येय, निर्णय आणि जीवनातील मूल्यांचा आढावा घेऊ शकतो.



वर्ष संपत आलं की डिसेंबर एखाद्या पुस्तकाच्या शेवटच्या पानासारखा वाटतो. ते पान न वाचताच पुस्तक बंद करता येत नाही, कारण त्यातच संपूर्ण वर्षाचा सारांश दडलेला असतो—काय घडलं, काय सुटलं, काय हरवलं आणि काय उमगलं.

डिसेंबर आपल्याला थांबवतो, क्षणभर मागे वळून पाहायला लावतो. आपण काय शिकलो, कशाला घट्ट धरून ठेवलं आणि कशाला शांतपणे सोडून दिलं, याचे प्रश्न विचारतो.

हा महिना बदल घडवत नाही; पण समज वाढवतो. आणि कधी कधी ही समजच सगळ्यात मोठा बदल ठरते.

म्हणूनच शेवटचं पान समजून घ्यायचं असतं, जपून ठेवायचं असतं—

एका नव्या पुस्तकाची सुरुवात करण्याआधी.


निष्कर्ष

डिसेंबर आपल्याला थांबून विचार करण्याची आणि समज वाढवण्याची प्रेरणा देतो. वर्षभरच्या अनुभवांचे सारांश घेतल्यावर आपण काय धारण करणार, काय सोडणार आणि काय सुधारायचे, हे ठरवू शकतो. हा महिना बदल घडवत नाही, पण विचार आणि समज यांचा बदल घडवतो, जे पुढील वर्षासाठी नवीन सुरुवात करण्यास साहाय्य करतो. त्यामुळे डिसेंबर हा फक्त शेवट नाही, तर नवीन सुरुवातीची तयारी करण्याचा काळ आहे.


✍🏻वसुधा इंगळे.

Monday, December 29, 2025

२९ डिसेंबर २०२५ प्रश्नोत्तरे

 "फ" अक्षराने सुरू होणारे शब्द 


प्रस्तावना

अक्षरानुसार शब्द ओळखणे ही भाषा शिकण्याची एक मजेदार आणि उपयोगी पद्धत आहे. “फ” अक्षराने सुरू होणारे शब्द दैनंदिन जीवनातील, खेळ, अन्नपदार्थ, शारीरिक ज्ञान आणि परंपरेशी निगडित आहेत. प्रस्तुत प्रश्नसंचाद्वारे विद्यार्थ्यांना फळे, फुफ्फुस, फोडणी, फुटबॉल अशा विविध शब्दांची माहिती मिळते, ज्यामुळे त्यांची शब्दसंपत्ती वाढते आणि निरीक्षणशक्ती सुधारते.


१.झाडाच्या कोणत्या भागापासून आपल्याला बी मिळते आणि जो भाग आपण खातो?

 फळ


२.सापाने जेव्हा आपला गळा मोठा केलेला असतो, तेव्हा त्याला काय म्हणतात?

 फणा


३.आपण श्वास घेतो तेव्हा हवा शरीराच्या कोणत्या भागात जाते? (Lungs)

 फुफ्फुस


४.शेतामध्ये कीटकनाशकं साठी केली जाते?

फवारणी


५.लग्नामध्ये परंपरे नुसार डोक्याला घालतात?

फेटे


६.कंगव्याच्या जोडीला थोडी छोट्या आकाराची?

फनी


७.जेवण बनवताना सुरवातीला डाळी ला किंवा आमटीला देतात?

फोडणी


८.या खेळा मध्ये खेळाडू हाताने नाही तर पायाने चेंडू गोलात टाकतो?

फुटबॉल


९.एक असा चित्रपट ज्यामध्ये काळया चिमणीचा शोध घेतला जातो?

फॅन्ड्री


१०.यात हवा भारतात आणि तोंडाने फुगवतात?

फुगा


निष्कर्ष

या प्रश्नसंचातून विद्यार्थ्यांना “फ” अक्षराने सुरू होणाऱ्या शब्दांची ओळख सहज झाली. जीवनातील विविध क्षेत्राशी संबंधित शब्द शिकल्यामुळे भाषेवरील आत्मविश्वास वाढतो, तसेच दैनंदिन अनुभवांची समज सुधारते. अशा प्रकारच्या अक्षरनिहाय प्रश्नमंजुषा भाषा शिक्षण अधिक रंजक, प्रभावी आणि उपयोगी बनवतात.


✍🏻वसुधा इंगळे.



 



 "फ" अक्षराने सुरू होणारे शब्द ( २९ डिसेंबर)

अचूक उत्तर देणारे

१.प्रिया मोरे

२.इंद्रजीत मोरे 

३.प्रिया महाडिक 

४.आरती सोनावणे 

५.वर्षा घेटे 

६.स्वप्नाली राऊळ

७.शारदा सासणे

८.प्रगती धनवटे 

९.कविता पाटील

१०.स्वाती पाटेकर

११.राजेश्री भोसले

१२.सविता चौगुले

१३.निकिता गावडे

१४.संगीता शिंदे

१५.स्वाती रंधे

१६.हर्षाली चव्हाण 

१७.स्नेहल दुर्गे

निकाल

  निकाल हल्लीचे दहावीचे निकाल पाहिल्यावर हसावं की रडावं, तेच कळेना झालं आहे. कारण.. चाळीस, पन्नास टक्क्यावाला विद्यार्थी आता शोधून सुद्धा सा...